Masthoogte sportvelden
Gemeentelijke voorschriften beperken soms de masthoogte voor verlichting van sportvelden. Dat is vaak bedoeld om lichthinder te verminderen, maar werkt averechts.
Praktijkvoorbeeld
Voor een tenniscomplex werd de masthoogte door gemeentelijke voorschriften beperkt tot 7 meter. Het kostte hierdoor de nodige moeite om verlichting te ontwerpen die aan alle eisen voldeed. De lichtsterkte kwam uiteindelijk iets onder de grenswaarde van 2.500 candela uit. Dat lijkt mooi, maar omwonenden vonden de felheid van de armaturen toch niet prettig.
Met masten van 12 meter was het mogelijk geweest de lichtsterkte voor alle omwonenden op nul te krijgen. Dat was uiteraard veel beter geweest, omwonenden hadden de armaturen dan zelfs niet kunnen zien.
Daarbij zou met masten van 12 meter de gelijkmatigheid op het veld beter, het strooilicht minder en het rendement hoger zijn geweest. Ook zou een hoger lichtniveau mogelijk zijn geweest. Enorm zonde dat door een masthoogte van maximaal 7 meter een in alle opzichten betere verlichting onmogelijk werd gemaakt.
Voordelen hogere masten
Hogere masten hebben diverse voordelen:
1. Minder lichthinder voor omwonenden.
Lichthinder kan bestaan uit licht op de gevels van omwonenden (de verlichtingssterkte) en/of felle armaturen (de lichtsterkte). Hoe lager de masten, des te meer armaturen achterover gericht moeten worden om op het midden van het veld voldoende licht te krijgen. En hoe meer armaturen achterover gericht worden, des te meer licht schijnt er naar omwonenden en des te meer kijken omwonenden tegen armaturen in. Bij lagere masten nemen daardoor zowel de verlichtingssterkte als de lichtsterkte toe.
2. Minder verblinding van spelers.
Bij een hoge bal kijken spelers omhoog en bestaat de kans dat ze tegen een armatuur inkijken. Hoe hoger de masten, des te kleiner de kans dat dit gebeurt. Sportveld armaturen geven veel licht en zijn zeer fel. Voor omwonenden geldt vaak een grenswaarde van 2.500 candela, maar spelers kunnen tegen 200.000 tot 300.000 candela inkijken. Dit is dusdanig fel dat spelers verblind worden en even niets meer zien.
3. Betere verticale verlichtingssterkte.
Een hoge bal willen we uiteraard kunnen zien. Daarvoor is de verticale verlichtingsterkte van belang. Als we met masten van 12 meter de armaturen dusdanig richten dat die nog net aan de overzijde van het veld licht geven dan hebben we in het midden van het veld tot 6 meter hoogte licht van de armaturen, maar daarboven niet meer. Met masten van 18 meter wordt dat 9 meter. Dus hoe hoger de masten, des te beter zijn hoge ballen te zien.
Overigens reflecteert het veld het licht en dat gereflecteerde licht reikt tot grote hoogte, waardoor hoge ballen altijd wel een beetje verlicht worden. Het is afhankelijk van de ondergrond, maar meestal wordt zo'n 10% tot 35% van het licht door het veld gereflecteerd.
4. Betere gelijkmatigheid.
Als de masthoogte beperkt wordt dan leidt dat vaak tot een slechtere gelijkmatigheid (lichte en donkere plekken) op het veld. Voor een optimale gelijkmatigheid is het gewenst dat de masthoogte vrij kan worden gekozen.
5. Minder strooilicht.
Als de masthoogte beperkt wordt dan leidt dat vaak tot meer strooilicht (licht dat buiten het veld valt). Hoe meer licht er buiten het veld komt, hoe meer verspilling en hoe lager het rendement. Door strooilicht kunnen tientallen procenten rendement verloren gaan. Voor een optimaal resultaat is het gewenst dat de masthoogte vrij gekozen kan worden.
Verstandige keuze
Hogere masten kosten iets meer, maar afgeschreven over tientallen jaren gaat het om een klein bedrag per jaar waar je dus minder lichthinder en een betere kwaliteit verlichting voor krijgt. Het zou "penny wise, pound foolish" zijn om dit vanwege de kosten niet te overwegen.
Gemeentelijke voorschriften
We zien nog vrij regelmatig dat voorschriften de masthoogte beperken tot 7, 10 of 12 meter. Het zou goed zijn als gemeenten dat zouden heroverwegen en de vrijheid geven om een optimale masthoogte te kunnen kiezen. Dat is dus beter voor zowel de omwonenden (minder lichthinder) als de sportclub (betere kwaliteit verlichting).
Contact
Vragen? Neem via gerust contact op.