Home Behoudfactor Lichtplan Masthoogte Maststerkte Multilayer Rekenrasters Vermogen

Rendement sportverlichting

Vaak wordt er voor sportverlichting buiten gekeken naar het rendement van armaturen. Een hoog rendement van armaturen is uiteraard mooi, maar het zegt lang niet alles over het rendement van de hele installatie.

Kapjes of louvres

Vaak zijn er kapjes op armaturen of louvres in armaturen nodig om de lichthinder voor omwonenden te beperken. Door kapjes of louvres kunnen echter enkele tientallen procenten rendement verloren gaan.

Strooilicht

Armaturen voor sportverlichting hebben een bepaalde lichtbundel (smaller of breder) en moeten zowel horizontaal als verticaal gericht worden. Er valt vrijwel altijd wat strooilicht buiten het veld. Het is afhankelijk van onder andere de plaats en hoogte van masten, het aantal armaturen en de lichtbundels van armaturen hoe goed het licht gericht kan worden en hoeveel strooilicht buiten het veld valt. Het strooilicht kan enkele tientallen procenten bedragen. Dat strooilicht kan lichthinder veroorzaken, maar is ook een verlies van rendement.

Dimmen

Bij het dimmen van armaturen neemt het rendement over het algemeen toe. Als armaturen iets gedimd kunnen worden kan dat zo'n 10% beter rendement opleveren. Als armaturen een iets hoger vermogen hebben dan minimaal nodig is, dan is dat dus gunstig voor het rendement.

Een bijkomend voordeel is dat het risico op uitval kleiner wordt als armaturen gedimd worden. Ook is er meer zekerheid dat als door veroudering het rendement van de armaturen minder wordt (de behoudfactor) er nog steeds het vereiste lux-niveau gehaald kan worden door iets minder te dimmen.

Extra armaturen

Soms kan het zelfs voordelig zijn een iets groter aantal armaturen te installeren. Alle armaturen kunnen dan iets meer gedimd worden en door het hogere rendement verdienen de extra armaturen zich op termijn terug.

Een voorbeeld (uitgaande van armaturen van 1500W, 500 branduren per jaar, € 0.35 per kWh):

aantal	licht	stroom	kW	kWh	besparing
12	95%	90%	16.2	8100
14	82%	70%	14.7	7350	€ 263
16	71%	55%	13.2	6600	€ 525

Met 14 in plaats van 12 armaturen besparen we € 263 per jaar. Stel 2 extra armaturen kosten € 2400 (na aftrek van subsidie) dan is de terugverdientijd zo'n 9 jaar. Met 16 in plaats van 12 armaturen besparen we € 525 per jaar. Stel 4 extra armaturen kosten € 4800 (na aftrek van subsidie) dan is de terugverdientijd ook zo'n 9 jaar. Een en ander is afhankelijk van onder andere de prijs per kWh en subsidie mogelijkheden uiteraard. Maar op langere termijn verdienen de extra armaturen zich waarschijnlijk terug.

Bij grootzakelijke aansluitingen is de kWh prijs lager door een lagere energiebelasting, maar zijn er tarieven per kW afgenomen vermogen en per kW gecontracteerd vermogen. Afhankelijk van de situatie kan de besparing daardoor gunstiger of ongunstiger uitvallen.

Met meer armaturen kan het licht meestal beter gericht worden en dan valt er minder licht buiten het veld. Dat geeft ook een hoger rendement, dat is in bovenstaande niet meegenomen.

Een groter aantal armaturen geeft diverse voordelen:

• hoger rendement door dimmen
• hoger rendement door minder strooilicht
• vaak een betere gelijkmatigheid op het veld
• minder lichthinder voor omwonenden (armaturen minder fel)
• minder verblindend voor spelers (armaturen minder fel)
• meer zekerheid dat de gewenste hoeveelheid lux in stand gehouden kan worden (mocht de behoudfactor tegenvallen)

Vaak wordt er vooral naar een zo laag mogelijke aanschafprijs gekeken, maar dat is niet altijd verstandig.

Rendement

Samengevat: voor het effectieve rendement zijn meerdere factoren van belang:

• rendement van de armaturen (lm/W)
• verlies door kapjes of louvres
• verlies door strooilicht
• hoger rendement door dimmen

Het rendement van armaturen (lm/W) is een bruto rendement. Het netto rendement van een installatie wordt bepaald door bovenstaande factoren.

Hoeveel watt

Voor het netto rendement van een installatie moeten we kijken naar hoeveel watt nodig is voor de vereiste hoeveelheid lux op het veld. Het gaat dus om een hoge lux per watt.

Bijvoorbeeld voor een voetbalveld met 200 lux is 12.5 kW nodig. We hebben dan 16 lx/kW voor de installatie. Dat zegt veel meer dan bijvoorbeeld 150 lm/W van een armatuur. Het vergelijken van lm/W is eigenlijk appels met peren vergelijken.

Energie gebruik

Om bij sportvelden een goed beeld van het energie gebruik, en daarmee CO2-reductie, van de verlichting te hebben moet dus verder gekeken worden dan lm/W van armaturen.

Contact

Vragen? Neem via gerust contact op.